dsdturk, cinsel gelişim ve hipospadiyas derneği

23.8.2017.Çarşamba

image


CİNSEL GELİŞİM KUSURLARI

Açıklamalar

adrenal bez: heriki böbreğin üzerinde bulunan ve (androjen dahil) çeşitli hormonları salgılayan bezdir.

androjen: Çoğunluğu testislerden salgılanan, ancak adrenal bez ve overlerden de salgılanabilen hormondur. Cinsel organ gelişimini sağlar ve cinsiyete özgü (kıllanma, ses tonu gibi) özelliklerin gelişmesini sağlar. Cinsel organ gelişimini sağlayan en önemli androjenler “testosteron” ve “dihidrotestosteron”dur.

afalli: (aphallia/penis agenezisi): normal kromozom yapısındaki erkek çocukta penisin bulunmaması. Penise özgü organ gelişim kusuru olan bu kişilerde normal testis yapısı vardır ve fertilizasyon (çocuk sahibi olmaları) mümkündür.

bifid skrotum: Skrotumun (testisleri taşıyan torba) ortadan yarık olduğu ve heriki testisi de ayrı ayrı taşıyan torba görüntüsünün bulunduğu durumdur.

chordee: penisin aşağıya doğru eğrilik göstermesine ve ağrılı ereksiyona neden olan penisin gelişimsel kusuru (sıklıkla hipospadyas ile birlikte görülür). (okunuşu: kordi)

cinsiyet: “cins” ya da “sex” sözcükleri, kişinin anatomik yapısını erkek ya da dişi yönde belirlerken, “cinsiyet” sözcüğü (“gender”) kişinin mental, sosyal, kültürel gelişimini ve tercihlerini de içine alan terimdir.

cinsiyetin belirlenmesi (gender assignment): cinsel gelişim kusuru ile doğan bir yenidoğan ya da çocuğun ailesinin çocuklarını hangi yönde (kız ya da erkek) yetiştireceklerinin (genetik, anatomik, hormonal, sosyal, kültürel ve diğer birçok faktörlerin etkisiyle) belirlenmesidir.

cinsel kimlik (gender identity): kişinin içinden geldiği şekilde kendisini “erkek” ya da “kız/kadın” olarak hissettiği duygu durumudur. Bu durum, kromozom yapısından, anatomik yapıdan ya da çevresel yetiştirme koşullarından bağımsız olarak şekillenebilir.

cinsel rol (gender role): kişinin erkek ya da kadına özgü kıyafet, oyun, meslek tercihidir.

cinsel tercih (gender orientation): kişinin erkek ya da kadın olarak karşı cins tercihidir.

glans penis: doğumda sünnet derisi ile kapalı olan, heriki erektil dokunun ucunda bulunan yapı (penis başı).

gonad: cinse özgü bezler (testis, over) için kullanılır. Bir gonad, over ve testis yapıları içeren “ovotestis”, ya da çok zayıf gonad özellikleri gösteren “streak gonad” yapısında da olabilir.

gonadektomi: cinse özgü bezlerin (testis, over ya da ovotestis) cerrahi yöntemle çıkartılmasıdır.

hipospadyas: erkek çocukta, dış idrar yolu (üretra) açıklığının bulunması gereken yerden (glans ucu) daha aşağıdave geride olmasıdır. Ağır formları “chordee” ile birlikte görülür.

inmemiş testis: testislerin bulunması (inmesi) gereken skrotum (torba) yerine, daha yukarıda kalmış olmasıdır.

karyotip: bir hücrenin kromozom yapısını belirler. Bir kişinin, ne tipte kromozom yapısı içeren hücrelere sahip olduğunu gösterir.

kliteromegali: klitoris yapısının normalden büyük olması.

mikropenis: penis yapısının normalden çok küçük olması.

mozaik karyotip: kişinin bazı hücrelerde belli tipte, diğer hücrelerde ise farklı tipte kromozom yapılarına sahip olmasıdır (örnek: 45,XO/46,XY). Embryodaki hücrelerin düzensiz bölünmesi sonucunda oluşur.

Müller kanalları: Embryonun erken dönemlerinde bulunan kanallardır. Dişi yönde gelişen bir bebekte bu kanallar uterus (rahim), tüpler (Fallop) ve vajenin üst kısmı olarak gelişir.

Müllerian inhibiting factor/substance: “anti-Müllerian hormon” olarak da geçebilir. Testis (Sertoli hücreleri) tarafından salgılanan bu faktör ile Müller kanallarının uterus, tüpler ve vajen oluşturması engellenir.

sekonder cinsel özellikler : sıklıkla puberte döneminde gelişen (vücut kıllanması, ses tonu değişikliği, cinsel organ büyümesi, göğüs gelişimi, kas gelişimi gibi) özelliklerdir.



image

©Copyright 2006  Hüseyin ÖZBEY MD All Rights Reserved
Daha fazla bilgi için: info@dsdturk.org
www.dsdturk.org